Uzaktan okumalı su sayacı üç yolla kurulur: pulse çıkışı ayrı cihazla sayılır, M-Bus hattı sorgulanır ya da RF modülü endeksi yayınlar.
Üçü de daireye girmeden okuma sağlar, ama binadan istedikleri şey farklıdır: biri kablo, biri pil, biri düzenli kontrol ister. Bu yazı yöntemleri seçim açısından karşılaştırıyor. Kablosuz tarafın bütün işleyişi wireless M-Bus sayaç okuma sayfamızda; hizmetin kendisi soğuk su sayacı okuma ve sıcak su sayacı okuma sayfalarında anlatılıyor. Sayacınızda hangi arayüzün bulunduğunu henüz bilmiyorsanız önce impuls ve M-Bus çıkışı nasıl anlaşılır yazımıza bakın; burada o tespitin yapıldığını varsayıyoruz.
Üç yöntemin farkı tek tabloda
Karşılaştırmayı anlamlı kılan şey sayacın ölçme biçimi değil, endeksin sayaçtan okuma programına nasıl taşındığıdır. Ölçüm doğruluğu her üç durumda da sayacın kendisinden gelir; yöntem yalnız taşıma yolunu belirler.
| Ölçüt | Pulse (impuls) | M-Bus | RF modül |
|---|---|---|---|
| Sayaçtan ne çıkar | Belirli hacimde bir kontak kapanması | Sorgulanınca endeks ve seri numarası | Aralıklarla yayınlanan endeks ve kimlik |
| Hangi daire olduğu nereden belli | Kablonun bağlandığı kanaldan | Verinin içindeki seri numarasından | Verinin içindeki kimlikten |
| Kablo | Her sayaca ayrı çift | Tüm sayaçlar için ortak iki telli hat | Kablo yok |
| Haberleşme enerjisi | Darbeyi sayan cihazdan | Hattı besleyen master cihazdan | Modülün kendi pilinden |
| Okumayı kim alır | Darbe sayan ara cihaz | M-Bus master | El terminali ya da sabit RF toplayıcı |
| Düzenli kontrol ihtiyacı | Sayılan değerin kadranla karşılaştırılması | Hattın ve master cihazın çalışması | Pil ömrü ve yayının alınıp alınmadığı |
Pulse çıkışı: en ucuz giriş, en çok takip isteyen yol
Pulse çıkışlı su sayacı endeksini göndermez; yalnızca etiketinde yazan hacim her geçtiğinde iki teli kısa süre birbirine bağlar. Endeksi oluşturan, bu darbeleri sayan karşı taraftaki cihazdır. Dolayısıyla okuma programına giden değer sayacın kadranı değil, o cihazın sayacıdır.
Bunun pratikte iki sonucu var. Birincisi, sistem kurulurken her sayacın o anki kadran değeri ara cihaza başlangıç değeri olarak işlenmelidir; işlenmezse okunan değer sıfırdan başlar ve faturaya giden tüketim yanlış olur. İkincisi, kablo koparsa ya da ara cihaz enerjisiz kalırsa o sürede geçen darbeler kaybolur ve sayılan değer kadrandan geride kalır. Bu yüzden pulse ile okunan binalarda kadranın belirli aralıklarla yerinde okunup sayılan değerle karşılaştırılması gerekir.
Pulse, binada zaten pulse çıkışlı sayaçlar varsa ve daire sayısı azsa mantıklıdır. Her sayaca ayrı kablo gittiği için daire sayısı arttıkça kablolama ve kanal eşleme işi büyür.
M-Bus: tek hatta kimlikli veri
M-Bus çıkışlı su sayaçları, iki telli ortak bir hatta paralel bağlanır. Hattın ucundaki master cihaz sayaçları sırayla sorgular, her sayaç endeksini kendi seri numarasıyla birlikte verir. Okunan değer sayacın kendi kaydıdır; pulse sistemindeki gibi başlangıç değeri girmek ya da kayıp darbe aramak gerekmez. Haberleşme tarafının enerjisini hat sağladığı için sayacın arayüzünde pil derdi de yoktur.
M-Bus'ın binadan istediği şey kablo yoludur. Hat kolektör dolaplarından kazan dairesine ya da sayaç panosuna kadar çekilmelidir. Bu yüzden en kolay uygulandığı yer, tesisatı yeni yapılan ya da şaftında boş kablo yolu bulunan binalardır. Bir master cihazın kaç sayacı besleyebileceği ise ayrı bir hesaptır; ayrıntısı M-Bus master kapasitesi ve yük birimi yazımızda. Protokolün kendisi için M-Bus nedir sayfasına bakabilirsiniz.
RF modül: kablosuz yayın, pil ve toplama biçimi
RF modüllü su sayacı endeksini ve kimliğini belirli aralıklarla radyo ile yayınlar. Kablo çekilmez; oturulan binada duvar kırmadan uzaktan okumaya geçmenin en yaygın yolu budur. Yayını toplamanın iki biçimi var:
- Walk-by okuma. Okumayı yapan kişi binaya gelir, RF el terminali ile koridordan ya da bina girişinden tüm sayaçları toplar. Daireye girilmez ama binaya gidilir.
- Sabit okuma. Binaya yerleştirilen RF toplayıcı yayınları sürekli dinler, veriyi GSM ile okuma sistemine iletir. Binaya gitmeden okuma alınır; toplayıcının nereye konacağı sabit RF ağla sayaç okuma yazımızda anlatılıyor.
RF tarafında planlamaya giren iki kalem vardır. Modül kendi pilinden beslenir ve pil bittiğinde yayın durur; ne kadar dayanacağı modelden modele değişir ve üreticinin teknik belgesinde yazar. Ayrıca bazı modüller veriyi şifreli yayınlar; okuma firmasının o sayaçları okuyabilmesi için şifre anahtarlarının sayaç tedarikinde teslim alınması gerekir.
Mevcut sayaca modül eklenir mi
Kısa cevap: sayacın modeline bağlıdır. Bazı su sayaçları sonradan pulse, M-Bus ya da RF modülü alacak şekilde tasarlanmıştır, bazılarında böyle bir imkân yoktur. Modül alamayan sayaç için seçenek ya arayüzlü bir modelle değiştirmek ya da o daireyi bir süre daha yerinde okumaktır. Bu tespitin nasıl yapılacağını impuls ve M-Bus çıkışı yazısında ayrıntılı anlattık.
Burada iş bölümünü de netleştirelim: su sayacına modül takılması, sayacın sökülüp değiştirilmesi ya da arızalı sayacın onarımı teknik servis işidir ve Nortek Enerji su sayaçlarında teknik servis hizmeti vermez. Bizim üstlendiğimiz taraf, kurulu sayaçların okunması ve okunan tüketime göre giderin dairelere paylaştırılmasıdır. Sayaç değişimini muayene süresiyle birleştirmek maliyeti böler; sürenin nasıl işlediği su sayacı kaç yılda bir değişir yazısında.
Bina tipine göre seçim
Tek doğru yöntem yoktur; binanın yapısı seçimi büyük ölçüde kendisi yapar.
- Yeni bina ya da tesisatı yenilenen bina. Kablo yolu henüz açıkken M-Bus hattını çekmek en az zahmetli iştir. Pil değişimi gerektirmediği ve kimlikli veri verdiği için uzun vadede takibi en kolay yöntemdir.
- Oturulan apartman, sayaçlar daire içinde ya da koridor dolabında. Kablo çekmek duvar ve şaft işi gerektiriyorsa RF modül öne çıkar. Okuma sıklığı düşükse walk-by, binaya gitmeden okuma isteniyorsa sabit toplayıcı seçilir.
- Çok bloklu site ya da müstakil yapılardan oluşan yerleşim. Bloklar arasında M-Bus hattı taşımak pratik değildir. Her blokta ya da bölgede RF toplayıcı, veri iletiminde GSM daha uygun bir düzen kurar.
- Binada pulse çıkışlı sayaçlar zaten takılı. Mevcut çıkışlar değerlendirilebilir; ancak sayaçlar muayene nedeniyle değişirken M-Bus ya da RF arayüzlü modele geçmek, kanal eşleme ve kadranla karşılaştırma yükünü zamanla ortadan kaldırır.
Sıcak ve soğuk su sayaçlarının aynı binada farklı yöntemlerle okunması da sorun değildir; önemli olan her endeksin doğru daireye ve doğru sayaç tipine yazılmasıdır.
Okuma ve faturaya etkisi
Uzaktan okuma dairenin kullandığı metreküpü değiştirmez; değiştirdiği şey okumanın kapsamı ve zamanlamasıdır.
- Tahmini değer azalır. Elle okumada kapalı daireler için geçici değer kullanılır ve sonraki dönemde düzeltilir. Uzaktan okunan sayaçta daire sakininin evde olup olmaması okumayı etkilemez.
- Bütün daireler aynı anda okunur. Endeksler aynı gün alındığında daire toplamı ile ana sayaç aynı dönemi kapsar ve fark daha doğru yorumlanır.
- Sorun dönem içinde görülür. Sabit okumada veri sık geldiği için durmuş bir sayaç ya da sürekli akan bir rezervuar dönem sonunu beklemeden fark edilebilir.
- Kimlik hatası azalır. M-Bus ve RF'de daire eşlemesi seri numarasıyla yapılır; pulse sistemde ise kanal–daire listesinin doğru tutulması gerekir.
Sabit okuma kurulan binalarda daire sakini kendi günlük tüketimini ve faturasını EnerjiPay üzerinden görebilir. Hangi yöntemin binanıza uyduğunu keşifte, sayaç listesini çıkararak belirliyoruz. Cihazlarımızı m-bus.com.tr adresinden inceleyebilirsiniz; uzaktan anlık sayaç okuma için EnerjiPay platformumuzu kullanabilirsiniz. Daire sayısını ve sayaç bilgisini iletin, okuma yöntemini ve teklifimizi sunalım: 0505 059 88 58 · iletişim sayfası
Sık sorulan sorular
Pulse, M-Bus ve RF arasında ölçüm doğruluğu farkı var mı?
Ölçüm doğruluğu sayacın kendisinden gelir; üç yöntem yalnız endeksi taşıma biçimidir. Fark verinin güvenilirliğindedir: M-Bus ve RF sayacın kendi endeksini kimliğiyle iletir, pulse ise darbeleri sayan cihazın değerini iletir ve kadranla düzenli karşılaştırılması gerekir.
Pulse çıkışlı ve M-Bus çıkışlı sayaçlar aynı binada birlikte okunabilir mi?
Okunabilir. Pulse çıkışlı sayaçlar darbeleri sayan bir ara cihaza, M-Bus çıkışlı sayaçlar ortak hatta bağlanır ve iki kaynaktan gelen endeksler aynı daire listesinde birleştirilir. Pulse tarafında her kanalın hangi daireye ait olduğu yazılı kayda geçirilmelidir.
RF modülün pili bitince ne olur?
Modül yayın yapmayı bırakır ve o sayaç uzaktan okunamaz hâle gelir. Modül ayrı pille çalışıyorsa sayaç ölçmeye devam eder; o dönem endeks yerinde okunur. Pilin ne kadar dayanacağı modele göre değişir ve üreticinin teknik belgesinde yazar.
Uzaktan okumaya geçmek daire su faturalarını değiştirir mi?
Kullanılan metreküp değişmez. Değişen, okunamayan daireler için kullanılan tahmini değerlerin azalması ve bütün dairelerin aynı gün okunmasıdır. Bu da daire toplamı ile ana sayaç arasındaki farkın daha doğru izlenmesini sağlar.
Nortek Enerji su sayacına modül takıyor ya da arızalı sayacı onarıyor mu?
Hayır. Su sayaçlarında teknik servis hizmeti vermiyoruz; modül takma, sayaç değişimi ve onarım bu kapsamdadır. Nortek Enerji olarak kurulu su sayaçlarının okunmasını ve okunan tüketime göre giderin dairelere paylaştırılmasını üstleniyoruz.
.