RF Isı Pay Ölçer

RF Isı Pay Ölçer

RF ısı pay ölçer, radyatör yüzeyine takılan ve biriktirdiği ısı payı değerini radyo frekansıyla kablosuz ileten elektronik ölçüm cihazıdır. Tesisata girmez, debi ölçmez ve kWh göstermez; ısıtma giderinin dairelere paylaştırılmasında kullanılan birimsiz bir pay değeri üretir. RF harfleri cihazın ne ölçtüğünü değiştirmez, yalnızca ölçülen değerin nasıl taşındığını anlatır; bu yüzden cihaza kablosuz ısı pay ölçer de denir.

Bu sayfa cihazı anlatıyor: nasıl çalışır, nereye takılır, telsizle nasıl okunur, pili nasıl yürür, hangi binaya uyar. Okumanın hizmet olarak nasıl yürütüldüğü ve gider paylaşım belgesi ısı pay ölçer okuma sayfasında.

RF ısı pay ölçer ne ölçer, ne ölçmez

Cihazın gövdesi radyatörün ön yüzüne sabitlenir. İçinde iki sıcaklık sensörü vardır: biri radyatöre temas eden yüzden radyatör yüzeyinin, diğeri gövdenin oda tarafından hava sıcaklığını okur. Cihaz bu iki değer arasındaki farkı sürekli ölçer, zamana yayarak toplar ve hafızasında biriktirir. Radyatör ne kadar sıcak kalırsa ve bu ne kadar sürerse ekrandaki sayı o kadar büyür.

Ekranda gördüğünüz sayı kWh değildir. Birimsiz bir sayıdır; sektörde "birim" ya da "pay değeri" denir. Anlamı, ancak binadaki bütün ölçerlerin toplamı içindeki oranı hesaplandığında ortaya çıkar.

Yaygın bir karışıklığı düzeltmek gerekiyor: RF ısı pay ölçerin gidiş ve dönüş borusuna sensör taktığı, debi ile sıcaklık farkını çarparak enerji hesapladığı sanılır. Bu tarif kalorimetreye aittir, ısı pay ölçere değil. Pay ölçer tesisata hiç girmez; suya temas etmez, debi ölçmez, boruya sensör koymaz.

Kalorimetrenin nasıl okunduğu ve hangi binalarda tercih edildiği kalorimetre okuma sayfasında.

Birimsiz olması eksiklik değil, tasarım tercihidir. Merkezi Isıtma ve Sıhhi Sıcak Su Sistemlerinde Isınma ve Sıhhi Sıcak Su Giderlerinin Paylaştırılmasına İlişkin Yönetmelik (RG 14/4/2008, sayı 26847 mükerrer) mutlak enerjiyi değil oranı kullanır: bir dairenin ölçer toplamının, binadaki bütün ölçerlerin toplamına bölümü. Dolayısıyla cihazların mutlak doğrulukta ölçmesi gerekmez, hepsinin aynı mantıkla saymış olması gerekir. Oranın giderin %70'ine uygulanması ve %30'un kapalı kullanım alanına dağıtılması ısı gider paylaşımı nedir, nasıl hesaplanır sayfasında.

Radyatör katsayısı: karşılaştırılabilirliği kuran şey

Aynı sıcaklık farkı, küçük bir radyatörde ve iki kat güçlü bir radyatörde aynı ısıyı vermez. Bu yüzden her ölçer, takıldığı radyatörün ısıl gücüne, tipine ve montaj biçimine bağlı bir radyatör katsayısı ile çalışır; katsayı ya montajda cihaza programlanır ya da hesapta okumaya uygulanır. Doğru belirlenmesi için radyatörün tipi, boyutu ve dilim sayısı montajda kayda geçirilir.

Buradan çıkan pratik sonuç şu: radyatör değişirse katsayı da güncellenmek zorundadır. Sahada gördüğümüz en sessiz fatura hatası budur; daire sakini aynı konforu alır, ödediği tutar değişir ve belgede bunu gösteren bir satır bulunmaz.

Radyatör katsayısı, konum düzeltme katsayısıyla karıştırılmamalıdır. Çatı katı, zemin kat veya köşe daire için yönetmelikte düzeltme katsayısı düzenlenmemiştir. Böyle bir katsayı uygulanacaksa dayanağı yönetim kararıdır ve belgede açıkça gösterilmelidir.

Montaj yeri: radyatörün neresine takılır

Montaj noktası, radyatör yüzeyinin o tip için temsil edici sıcaklığı verdiği bölgedir ve her üretici kendi cihazı için montaj yüksekliğini ve konumunu teknik belgesinde tanımlar. Genel uygulama, ön yüzde yüksekliğin üst bölümüne yakın ve genişlik ekseninde bir noktadır. Dikkat edilen diğer noktalar:

• Her ısıtıcıya bir cihaz. En sık atlanan ısıtıcı banyo havlupanıdır; ölçülmeyen ısıtıcı o dairenin tüketimini düşük gösterir, fark bütün binaya yayılır.
• Cihazın önü kapatılmamalı. Perde, radyatör kapağı ya da mobilya, oda hava sensörünün okuduğu sıcaklığı bozar.
• Kayıt montajın parçasıdır. Seri numarası, daire, oda ve radyatör bilgisiyle envantere işlenir; sonraki hesapların dayanağı budur.
• Yerinden sökülmemeli. Yönetmeliğin 5. maddesinin ikinci fıkrası, arıza ve bakım dışında ekipmana müdahaleye izin vermez.

RF pay ölçer okuma: walk-by ve sabit ağ

RF modülü, cihazın biriktirdiği değeri belirli aralıklarla kablosuz yayınlar. Yayın, kısa menzilli cihazlar için ayrılmış lisans gerektirmeyen telsiz bantlarında yapılır; frekans, yayın aralığı ve menzil üreticiye göre değişir ve teknik belgeden okunur. Cihazların bir bölümü kablosuz M-Bus gibi yaygın bir standardı destekler; ayrıntısı M-Bus nedir sayfasında.

Walk-by ek donanım yatırımı istemez ama her dönem saha ziyareti gerektirir; sabit ağ kurulum maliyeti getirir, karşılığında okuma insan takvimine bağlı olmaktan çıkar.

Sabit ağ tarafında veriyi merkeze taşıyan cihazları kendimiz üretiyoruz. Nortek Enerji, toplayıcıdan gelen verileri merkeze taşıyan GSM M-Bus Master cihazının üreticisidir; aynı ürün ailesinde Wi-Fi, USB ve Bluetooth bağlantılı M-Bus Master modelleri de bulunur. Zincir şöyle işler: ölçerlerin yayınını toplayıcı alır, GSM terminal veriyi mobil şebeke üzerinden merkeze gönderir, paylaştırma hesabı merkezde yapılır. Binaya internet hattı çekilmesi gerekmez; binada ağ varsa Wi-Fi bağlantılı model, yerinde tek noktadan toplama yapılacaksa USB veya Bluetooth bağlantılı modeller kullanılır.

Veri aktarımındaki M-Bus Master cihazı ve okuma yazılımı bizim ürünümüz olduğu için uyumluluk ve veri aktarımı sorunları tedarikçiler arasında dolaşmadan çözülür. Aynı altyapıyı Türkiye'deki birçok sayaç okuma firmasına da sağlıyoruz. Sistemin işleyişi uzaktan sayaç okuma sistemi sayfasında; diğer ölçüm kalemlerinin aynı takvime bağlanması sayaç okuma kapsamında.

Okuma sıklığı serbesttir; yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrası "aylık veya belirli dönemlerde" der. RF'nin kazandırdığı şey sıklık değil kapsamadır: dairede kimsenin bulunmaması okumayı boş bırakmaz, dönem eksiksiz kapanır.

RF'li ve RF'siz model arasındaki fark

RF'siz elektronik ısı pay ölçerde de aynı iki sensör, aynı sayma mantığı ve aynı ekran vardır. Fark ölçümde değil, değerin cihazdan nasıl çıktığındadır.

Bir de yerini elektronik ölçerlere bırakmış eski bir tip var: buharlaşmalı pay ölçer. Kılcal borudaki kalibre sıvının buharlaşmasıyla çalışır, gözle okunur, uzaktan okunamaz. Yönetmeliğin 6. maddesi gereği hangi tip olursa olsun ekipman 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu'na uygun olmak zorundadır.

Pil ömrü ve bakım

Elektronik ısı pay ölçerler kendi pilleriyle çalışır; binadan elektrik beslemesi istemez. Piller tipik olarak cihazın kullanım ömrü boyunca değiştirilmeyecek şekilde tasarlanır, ancak süre üreticiye, modele ve yayın sıklığına göre değişir ve kesin değer teknik belgeden okunur. RF yayını pil tüketir; yayın aralığı sık ayarlanmış bir cihazın pili daha çabuk biter. Pil bittiğinde ya da cihaz arıza verdiğinde izlenecek adımlar arıza ve pil değişimi rehberimizde.

Rutin bakım işlemi yoktur. Yapılması gereken üç şey var: cihazın yerinde ve kapalı olmadığından emin olmak, radyatör değişimlerini bildirmek, ömrünün sonuna yaklaşan cihazları planlı değiştirmek. Okuma verisi erken uyarı verir; bir cihazın hiç artmaması ya da yayın göndermeyi bırakması dönem raporunda görünür. Arıza şüphesinde kontrol teknik servis kapsamında yürür. Kalibrasyon takibi bina yöneticisinin sorumluluğundadır; ölçüm zorunluluğunun kapsamı ısı pay ölçer ve kalorimetre zorunlu mu sayfasında.

Veri güvenliği ve müdahale kaydı

RF ile taşınan veri, cihazın seri numarası ile biriktirdiği sayıdan oluşur. İçinde kişi adı, fatura tutarı veya kimlik bilgisi yoktur; daire ile cihaz eşleşmesi yayında değil, okuma şirketinin envanterinde durur. Yayının şifrelenip şifrelenmediği cihaza ve desteklediği standarda göre değişir; kurulumda sorulacak sorulardan biridir.

Elektronik ölçerlerin çoğunda olay kaydı bulunur: sökülme, gövdenin açılması veya beklenmeyen bir sıcaklık davranışı hafızaya işlenir ve okumayla birlikte gelir. Hangi olayların tutulduğu modele göre değişir. Değeri şu: bir daire için "ölçüm yok" durumu oluştuğunda sebebin arıza mı, montaj hatası mı yoksa müdahale mi olduğu tahminle değil kayıtla konuşulur.

Cihazların birçoğu dönem sonu değerini ayrı bir hafıza alanında saklar; okuma bir gün kayarsa dönem değeri kaybolmaz. Ölçülen verilerin en az beş yıl saklanması yönetmelik gereğidir. Ölçüm ve katsayı kaynaklı hataların belirtileri ısı pay ölçer kaynaklı yanlış faturalar sayfasında tablo hâlinde.

Hangi binalara uygun

Belirleyici olan bina yaşı değil, tesisat biçimidir. Dikey, yani kolonlu tesisatta her odaya ayrı kolondan boru gelir ve dairenin girişinde tek bir gidiş-dönüş noktası yoktur; kalorimetre takılacak nokta bulunmaz. Isı pay ölçer bu boşluğu doldurur: tesisata girilmez, cihaz radyatörün yüzeyine takılır, kırım gerekmez. Eski merkezi sistemli bina stokunun büyük bölümü bu gruptadır; yatay tesisatta doğru çözüm kalorimetredir.

Aynı binada iki ekipmanın birlikte bulunduğu karma yapılarda yönetmeliğin 7. maddesinin beşinci fıkrası gereği grup bazlı iki aşamalı hesap zorunludur; okumalar tek havuzda toplanamaz, çünkü birimleri karşılaştırılabilir değildir.

RF'li modele geçmek için ek olarak iki şeye bakılır: binanın yapısı yayının toplanmasına uygun mu (blok sayısı, duvar yoğunluğu, terminal konulabilecek nokta) ve mevcut cihazlar telsiz modülünü destekliyor mu. Destekliyorsa iş modülün devreye alınmasıdır, desteklemiyorsa cihaz değişimi gerekir; hangisi geçerliyse keşifte belirlenir. Sivas'taki hizmet kapsamı Sivas sayaç okuma firması sayfasında.

Cihaz seçiminde sorulacak sorular kısa bir listeye sığar: hangi haberleşme standardı destekleniyor, pil ömrü için üretici ne diyor, radyatör katsayısı cihaza programlanabiliyor mu, olay kaydı hangi durumları tutuyor, ekipman 3516 sayılı Kanun'a uygun mu. Cevaplar teknik belgede yazılıdır; tahminle karar verilmez. Nortek Enerji, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan yetkili bir firmadır (yetki belgesi no: 205); ISO 9001 belgelidir (belge no Q936647525) ve okuma zincirinde kullanılan GSM, Wi-Fi, USB ve Bluetooth M-Bus Master cihazlarının üreticisidir. Cihazlarımızı m-bus.com.tr adresinden inceleyebilirsiniz; uzaktan anlık sayaç okuma için EnerjiPay platformumuzu kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

RF ısı pay ölçer ile kalorimetre aynı şey mi?
Değil. Kalorimetre daire girişindeki gidiş-dönüş hattına takılır, debi ile sıcaklık farkını birlikte ölçer ve kWh verir. RF ısı pay ölçer tesisata girmez; radyatörün yüzeyine takılır ve birimsiz bir pay değeri üretir. Boruya iki sensör takıldığı anlatımı kalorimetreye aittir.

RF ısı pay ölçer kWh gösterir mi?
Göstermez. Ekrandaki değer birimsiz bir pay değeridir; binadaki bütün ölçerlerin toplamı içindeki oranı hesaplanarak ısıtma giderine dönüşür.

RF ısı pay ölçer okumak için daireye girilmesi gerekir mi?
Gerekmez. Telsiz yayını kat sahanlığından el terminaliyle toplanır, buna walk-by okuma denir, ya da binadaki toplayıcı ve GSM terminal üzerinden merkeze iletilir. Sabit ağ kuruluysa binaya gelinmesi de gerekmez.

RF ısı pay ölçerin pili ne kadar dayanır?
Süre üreticiye, modele ve yayın sıklığına göre değişir; kesin değer teknik belgede yazılıdır. Piller tipik olarak cihazın kullanım ömrü boyunca değiştirilmeyecek şekilde tasarlanır. Yayın aralığı sık ayarlanmış cihazın pili daha hızlı tükenir.

RF ısı pay ölçer radyatörün neresine takılır?
Ön yüze, üreticinin montaj talimatında belirttiği yükseklik ve konuma sabitlenir. Nokta, o radyatör tipi için temsil edici yüzey sıcaklığını verecek şekilde seçilir. Cihazın önü perde veya mobilyayla kapatılmamalıdır.

Radyatör değişince RF ısı pay ölçerde ne yapılmalı?
Her ölçer, takıldığı radyatörün ısıl gücüne bağlı bir katsayıyla çalışır. Katsayı güncellenmezse o dairenin tüketimi olduğundan yüksek veya düşük hesaplanır. Değişimin okuma şirketine bildirilmesi gerekir.

RF ısı pay ölçer sökülürse veya üstü kapatılırsa anlaşılır mı?
Elektronik ölçerlerin çoğunda sökülme ve gövde açılması gibi durumları kaydeden bir olay kaydı bulunur; hangi olayların tutulduğu modele göre değişir. Yönetmelik, arıza ve bakım halleri dışında ekipmana müdahaleye izin vermez. Sökülen cihaz tüketimi sıfırlamaz; kıyas yöntemi uygulanır ve uygulanan yöntem belgede belirtilir.

Mevcut ısı pay ölçerleri RF'li modele çevirmek mümkün mü?
Cihazların telsiz modülünü destekleyip desteklemediğine bağlıdır. Destekliyorsa iş modülün devreye alınması ve okuma altyapısının kurulmasıdır; desteklemiyorsa cihaz değişimi gerekir. Hangisi geçerliyse keşifte belirlenir.