Su sayacının muayenesini ve süresi dolunca değişimini yaptırmak yönetmelikte su idaresinin işidir; bu bedelin aboneye yansıması idarenin tarifesine bağlıdır.
"Su sayacının parasını kim öder" sorusunun tek bir cevabı yok, çünkü soru üç ayrı masraf kalemini birbirine karıştırıyor. Hangi kalemin kime ait olduğunu belirleyen şey sayacın nerede durduğu ve mevzuatın o sayaç için kimi kullanıcı saydığıdır.
Üç ayrı kalem, üç ayrı sorumlu
| Masraf kalemi | Hangi metne bakılır | Kim yürütür |
|---|---|---|
| Dağıtım ağındaki su sayacının muayenesi ve süresi dolunca değişimi | Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği | Sayacın kullanıcısı, yani su idaresi |
| Abonelik açılışı, sayaç bedeli, teminat ve benzeri abone masrafları | Su idaresinin kendi tarifesi ve tarife yönetmeliği | Su idaresinin karar organı belirler |
| Bina içindeki paylaşım sayaçları ve okuma düzeni | Kat Mülkiyeti Kanunu, yönetim planı ve kat malikleri kararı | Bina yönetimi |
Bu üçü ayrı sözleşmelere, ayrı karar mercilerine ve ayrı mevzuata bağlıdır. Bir kalemin cevabını diğerine taşımak, yönetim toplantılarındaki en sık tartışma sebebidir.
Yönetmelikte "kullanıcı" tüketici değildir
Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği (RG 23/11/2023, 32378) iki terimi kasten ayırır ve bütün sorumluluk dağılımı bu ayrıma dayanır:
- Su sayacı kullanıcısı: sayacı dağıtım ağında işleten su idaresi; yerine göre organize sanayi veya endüstri bölgesi ya da Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü.
- Tüketici: suyu kendi kullanımı için alan gerçek veya tüzel kişi.
- Su idaresi: belirlenen bir bölgede su dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişi.
Yani günlük dilde "kullanıcı" dediğimiz kişi yönetmelikte tüketicidir. Yönetmelik yükümlülükleri kullanıcıya, yani idareye yüklediğinde bunu tüketiciye yüklemiş olmuyor. Dağıtım ağı dışında ticari amaçla kullanılan sayaçlarda ise kullanıcı, doğrudan sayacın sahibidir.
Muayeneyi ve değişimi kim yaptırır
Yönetmelik bu soruyu üç yerde ayrı ayrı yanıtlar ve üçünde de aynı adresi gösterir:
- Periyodik muayenelerin yaptırılması sorumluluğu sayaçların kullanıcısına aittir.
- Muayenesi yapılacak sayacın takılı bulunduğu yerden sökülüp servise getirilmesinden kullanıcı sorumludur.
- Süresi dolan sayacı, sürenin bittiği yılın ertesi yılında tüketiciden söküp yerine muayenesi geçerli bir sayaç takmak da kullanıcının işidir.
Kullanımda olan sayaçların listesini her yıl ocak ayının başından şubat ayının son gününe kadar ilgili il müdürlüğüne iletme yükümlülüğü de kullanıcıya aittir. Listede sayaçların markası, modeli, sınıfı, seri numarası, damgalandığı yıl ve takılı bulunduğu adres yer alır.
Dolayısıyla daire sakininin kendi başına bir servise gidip su sayacını muayeneye götürmesi öngörülmüş bir yol değildir. Süre takibi ve değişim idarenin işidir; sakinin işi erişimi sağlamaktır. Sürenin nasıl hesaplandığını su sayacının periyodik muayene süresi yazısında ele aldık.
Tüketiciden bedel istenemeyen hâller
Yönetmelik iki durumda açık bir yasak veya sınır koyar. Bunlar tutarla değil, ilkeyle ifade edilmiştir:
- Ani muayene: yapılacak ani muayene kapsamında sayacın sökülmesi ve yerine uygun bir sayacın takılması gibi işlemler nedeniyle kullanıcı tüketiciden herhangi bir ücret talep edemez.
- Şikâyet muayenesi: muayenesi yapılan sayacın izin verilen hata sınırları dışında çalıştığı tespit edilirse kullanıcı tüketiciden sayaç kontrol bedeli veya sökme takma ücreti almaz; sınırlar içinde çalıştığı tespit edilirse bu bedel alınır.
Yani sayacın bozuk olduğu doğrulanırsa kontrol masrafı tüketiciye yıkılmaz. Şikâyet muayenesinde başvurunun il müdürlüğü belirtilerek Bakanlığa ya da kullanıcıya yapıldığını, kullanıcının talepte bulunabilmesi için ise somut gerekçe aranmasını da aynı madde düzenler. Başvurunun adımlarını şikâyet muayenesi başvurusu yazısında anlattık.
İlk, periyodik ve stok muayeneleri için alınacak ücretin kendisi ise yönetmelikte sayı olarak yazılmaz; ayrı bir ücret yönetmeliğine atıf yapılır. Bu yüzden güncel tutarı yalnızca o yönetmeliğin yürürlükteki hâlinden öğrenirsiniz.
Sıcak su sayacının masrafı başka kurala bağlı
Merkezi sistemli binalar için kritik bir ayrım. Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği, kapsam maddesinde sıcak su hattındaki sayaçları açıkça dışarıda tutar.
Bunun sonucu şudur: daire girişindeki soğuk su sayacı için yukarıdaki idare merkezli düzen işlerken, sıcak su sayacınız bu düzenin dışındadır ve masraf sorumluluğu idarenin tarifesinden değil bina tarafındaki düzenlemelerden çıkar. Sıcak su tüketiminin gider paylaşımına nasıl girdiğini sıcak su sayacı okuma sayfamızda, soğuk su tarafını soğuk su sayacı okuma sayfamızda anlattık.
Bina içi paylaşım sayaçlarının masrafı
Binanın kendi kurduğu paylaşım sayaçları idarenin tarifesine değil bina iradesine tabidir. Kat Mülkiyeti Kanununun ortak giderleri düzenleyen maddesi, kat maliklerinin aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça ortak yerlerin bakım, koruma, güçlendirme ve onarım giderlerine ve ortak tesislerin işletme giderlerine arsa payı oranında katılmakla yükümlü olduğunu söyler. Kapıcı, kaloriferci, bahçıvan ve bekçi giderlerine ise eşit olarak katılırlar.
Buradaki iki ifade belirleyicidir. "Aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça", yönetim planının veya kat malikleri kurulu kararının farklı bir dağıtım kurabileceği anlamına gelir. "Arsa payı oranında" ise ortak gider sayılan bir masrafın, aksi kararlaştırılmadıkça tüketimden farklı bir ölçütle bölündüğünü gösterir: tüketim ölçüme göre paylaşılırken ortak tesis gideri arsa payını izler. Sayaç yatırımının hangi kaleme yazılacağını ise yönetim planı ve kurul kararı belirler.
Isı ve sıcak su tarafında paylaştırma yönetmeliği bunu iki yönden tamamlar. Bir yanda mahallerin ölçüm ekipmanlarıyla donatılmasını zorunlu tutar ve daire kullanıcısına bu kurulum için erişime izin verme yükümlülüğü getirir — yani dairesine cihaz takılmasını reddetme hakkı yoktur. Öte yanda ekipmanın muayene ve kalibrasyon takvimine uyulup uyulmadığını denetleme işini bina tarafına, yönetim organlarına bırakır. Bu iki kural birlikte okunduğunda cihaz masrafının idarenin değil binanın kendi kararıyla yönettiği bir kalem olduğu görülür. Okuma ve paylaştırma hizmetinin bedeli ise bundan da ayrı üçüncü bir kalemdir; onu okuma bedeli yazımızda ele aldık.
Abone masrafları: cevap su idarenizin tarifesinde
Abonelik açılışı, sayaç bedeli, teminat ve benzeri kalemlerin kime ait olduğu ülke çapında tek bir metinde yazılı değildir; her idarenin kendi tarifesinde yazılıdır. Dayanağı da bellidir.
Büyükşehirlerdeki su ve kanalizasyon idareleri için 2560 sayılı Kanun uygulanır; kanunun ek maddelerinden biri bu Kanunun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağını söyler. Kanunun tarife tespit esaslarını düzenleyen maddesine göre su satışı ve kullanılmış suların uzaklaştırılması için ayrı tarifeler yapılır ve tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelikle belirlenir. Tarifeyi genel müdürlük hazırlar, yönetim kurulu tespit edip genel kurulun onayına sunar. Aradığınız kalem işte o yönetmeliktedir.
Büyükşehir dışındaki belediye su işletmelerinde ise yetki belediye meclisindedir: 5393 sayılı Belediye Kanunu, kanunlarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemeyi belediye meclisinin görevleri arasında sayar.
Pratik yöntem üç adım:
- Şehrinizin su idaresinin adını belirleyin ve tarifeler yönetmeliğini arayın; abone işlemleri ve sayaç kalemleri orada başlık başlık yazılıdır.
- Sayacın mülkiyetinin kimde olduğuna bakın; tarifeler sayacı idarenin mi abonenin mi temin ettiğine göre farklı düzenlenir.
- Bina içi paylaşım sayaçları için idareye değil yönetim planına ve kat malikleri kararlarına bakın.
Bu sayfada rakam vermiyoruz: tarifeler idareye göre değişir, karar organı tarafından güncellenir ve yazıldığı gün bayatlamaya başlar. Doğru kaynak her zaman kendi idarenizin yürürlükteki tarifesidir.
Bina içi su, sıcak su ve ısı tüketiminin okunması ve faturaların paylaştırılması tarafında çalışıyoruz. Cihazlarımızı m-bus.com.tr adresinden inceleyebilirsiniz; uzaktan anlık sayaç okuma için EnerjiPay platformumuzu kullanabilirsiniz. Sayacınızı kendiniz okumak isterseniz su saati okuma rehberimize bakın. Sorular için 0505 059 88 58.
Sıkça sorulan sorular
Daire girişindeki su sayacının muayenesini kim yaptırır?
Dağıtım ağındaki su sayaçlarında periyodik muayenenin yaptırılması sorumluluğu yönetmelikte sayacın kullanıcısına, yani su idaresine aittir. Sayacın sökülüp servise getirilmesinden de kullanıcı sorumludur. Tüketicinin görevi erişimi sağlamaktır.
Süresi dolan su sayacını değiştirme masrafı kime ait?
Yönetmelik, süresi dolan sayacın ertesi yıl içinde idare tarafından sökülüp yerine muayenesi geçerli bir sayaç konmasını öngörür; tutarı yazmaz. Bu işlemin aboneye bir bedel olarak yansıyıp yansımadığı su idarenizin tarifesinde yazılıdır.
Sayaç sökme takma ücreti her durumda alınır mı?
Alınmaz. Ani muayene kapsamındaki sökme ve takma işlemleri için kullanıcı tüketiciden ücret talep edemez. Şikâyet muayenesinde ise sayacın hata sınırları dışında çalıştığı tespit edilirse sayaç kontrol bedeli veya sökme takma ücreti alınmaz.
Sıcak su sayacının masrafı da su idaresine mi ait?
Hayır. Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği sıcak su hattındaki sayaçları kapsamaz; idare merkezli düzen bu sayaca uygulanmaz. Masrafın nasıl paylaşılacağı yönetim planına ve kat malikleri kararına göre belirlenir.
Bina içi su sayaçlarının bedeli dairelere nasıl bölünür?
Kat Mülkiyeti Kanunu, aralarında başka türlü anlaşma olmadıkça ortak yerlerin bakım ve onarım giderleri ile ortak tesislerin işletme giderlerine arsa payı oranında katılım öngörür. Yönetim planı veya kat malikleri kararı farklı bir dağıtım kurabilir.
Abonelik açılış masraflarının tutarını nereden öğrenirim?
Su idarenizin yürürlükteki tarifesinden. Büyükşehirlerde tarifeyi yönetim kurulu tespit eder ve genel kurul onaylar; büyükşehir dışındaki belediyelerde ücret tarifesini belirlemek belediye meclisinin görevidir.
.