Kablolu M-Bus ile kablosuz wM-Bus, kurulduktan sonra en çok kaçan okumanın teşhisinde, bakım takviminde ve şifre anahtarlarının yönetiminde ayrışır.
Ayrışmanın kökü tek bir noktadadır: kablolu hatta okumayı toplayıcı başlatır, kablosuz tarafta sayaç. Bu nokta bir dairenin okumasının nasıl kaçtığını, kaçan okumanın nasıl telafi edildiğini, beş yıl sonra hangi bakım kaleminin önünüze geleceğini belirler. İki protokolün teknik farkını, hattaki elektriksel işleyişi ve frekans bantlarını M-Bus nedir sayfasında ayrıca anlattık; hangi binaya hangi mimarinin uyduğu ise uzaktan okuma sistemi nasıl çalışır yazısının konusu. Burada başka bir soruya bakıyoruz: sistem kurulduktan sonra, işletme masasında iki seçenek arasındaki fark nerede ortaya çıkıyor?
Sormak ile dinlemek: inisiyatif kimde
Kablolu hatta okuma bir istek üzerine olur. Master hangi sayacı, ne zaman okuyacağına karar verir; cevap gelmezse bunu aynı saniyede bilir. Okuma, yöneticinin seçtiği anın fotoğrafıdır.
Kablosuz tarafta inisiyatif sayaçtadır. Cihaz kendi programına göre telgrafını havaya bırakır; alıcı o sırada menzilde ve açıksa yakalar, değilse o telgraf kaybolur. Okuma, yakalanmış yayınların toplamıdır. İki yönlü çalışan modlarda alıcı sayaca dönebilir, ancak sahadaki pay ölçer ve su sayaçlarının çoğu pil ömrünü korumak için tek yönlü yayın yapar.
Bu yüzden kablolu sistemde "okuma alınamadı" bir olaydır, kablosuz sistemde ise bir olasılıktır. Sistem seçimi aslında bu belirsizliği ne kadar taşımak istediğinizin seçimidir.
Bir daire okunmadığında teşhis nasıl değişir
Kablolu hatta cevapsız kalan bir sayaç size yer de söyler. Bir koldan itibaren bütün cihazların susması, tek bir dairenin susmasından farklı bir arıza tarifidir; ikisi farklı yere bakılarak çözülür. Sorun neredeyse her zaman klemens, kablo ucu ya da adres tarafındadır ve yerinde bulunur.
Kablosuz tarafta susan bir cihaz üç ayrı şeyin işareti olabilir: pil ömrünün sonuna gelinmiştir, alıcı yanlış noktada duruyordur ya da araya sonradan giren bir engel sinyali zayıflatmıştır. Üçü de aynı boşluk olarak görünür. Teşhisi kolaylaştıran tek şey sinyal seviyesinin dönem dönem kaydedilmesidir: bir cihazın sinyali aylar içinde kademeli düşüyorsa bu pil, bir anda kesiliyorsa konum ya da engel işaretidir. Modülü susan bir kalorimetrenin ölçmeye devam ettiğini RF modüllü kalorimetrenin telsiz verisi yazısında ayrıca anlattık.
Kaçan okuma nasıl telafi edilir
İki sistemde de telafi aynı zeminde yapılır: yürürlükteki paylaştırma düzenlemesinin okunamayan sayaç için tanıdığı iki alternatif yöntemden biri, yöneticinin seçimiyle uygulanır. Yöntemlerin işleyişi ısı gider paylaşımı nasıl hesaplanır sayfasında.
Fark, telafiye ne sıklıkla başvurulduğudur. Kablolu hatta telafi gerçek bir arızanın sonucudur ve giderilince biter. Kablosuz kurulumda menzil sınırında kalmış tek bir daire, arıza olmadığı hâlde dönem dönem telafiye düşebilir. Bu, itirazların en kolay büyüdüğü yerdir; çünkü sakine "cihazınız çalışıyor ama okunamadı" demek zorunda kalırsınız. Okunan değerin sıfır görünmesi ise ayrı bir durumdur; dönem sonu kaydının nasıl okunduğunu sayaç endeksi neden sıfırlandı yazısında ele aldık.
Bakım yükü: kablo bütünlüğü mü, pil takvimi mi
Kablolu hattın bakım kalemi tek başlıkta toplanır: bağlantı noktalarının bütünlüğü. Oksitlenen bir klemens ya da tadilatta zedelenen bir kablo, yıllar sonra ilk kez sorun çıkarır. Sayaçlar haberleşme anında hattan beslendiği için ayrıca bir enerji takvimi tutmanız gerekmez.
Kablosuz kurulumda ise pil, ölçümün değil haberleşmenin sarf malzemesidir ve takvim yönetimin üzerindedir. Cihazların tamamı aynı ayda takılmışsa pil ömrünün sonu da aynı döneme düşer; bu durumda değişim tek bir sezona yığılır. Bunu baştan bilmek, bütçeyi o sezona yaymayı mümkün kılar. Pil ve arıza tarafının ayrıntısı kalorimetre ve ısı pay ölçer arızası yazısında.
Sistemi büyütmek: yeni sayaç eklendiğinde
Kablolu tarafta sınır donanımda yazılıdır. Ürettiğimiz M-Bus master cihazlarında kapasite üç kademelidir (250, 500, 1000) ve hat tarafında 2000 metreye kadar destek verilir; yeni bir blok eklendiğinde soru "kapasite yeter mi" sorusudur ve cevabı kurulumdan önce bellidir.
Kablosuz tarafta kapasite değil kapsama sorulur. Yeni eklenen cihaz mevcut alıcının duyduğu bölgede mi, değil mi — bunu ancak sahada ölçerek bilirsiniz. Buna karşılık kablosuz eklemenin bir üstünlüğü var: listede olmayan bir sayaç yayın yaptığında okuma yazılımımız onu da yakalar, yani sonradan takılan bir cihaz gözden kaçmaz.
Şifrelemenin sorumluluğu kimde
Kablolu hatta veri binanın içinde, iki telin arasında kalır. Kablosuz tarafta ise telgraf havadadır ve bu yüzden sayaçların çoğu yayınını AES-128 ile şifreler. Buradaki iş şifrelemeyi kurmak değil, anahtarları yönetmektir: her sayacın anahtarı ayrı tutulur, cihaz değiştiğinde yenilenir ve kaybolursa o sayaç okunamaz hâle gelir.
Geliştirdiğimiz wM-Bus okuma yazılımı anahtarları sayaç bazında saklar, içe ve dışa aktarılabilir tutar. Yönetim açısından pratik sonuç şudur: kablosuz bir sisteme geçerken sözleşmeye "anahtar listesi kimde, devirde nasıl teslim edilir" maddesini koymak, sonradan yaşanacak en pahalı sorunu baştan çözer.
Karma kurulum ve okuma tarafında cihaz
Bir binanın tamamının tek yöntemde olması zorunlu değildir. Kolektör dolabı erişilebilir olan bloklar kablolu hatta alınır, kablonun götürülemediği bölümler kablosuz kalır. İşletmede bunun bedeli iki ayrı araç ve iki ayrı bakım takvimidir. Kablolu taraf USB, Bluetooth, Wi-Fi ya da GSM arayüzlü bir master ile okunur; kablosuz taraf için 868 MHz bandında çalışan, şifreli telgrafları çözebilen bir RF el terminali gerekir. Terminalin ürün sayfasında belirtilen açık alan menzili 2,5 kilometredir — ancak bu değer betonarme bir binanın içinde geçerli değildir, perde duvarlar sinyali belirgin biçimde zayıflatır. Bu yüzden kablosuz kurulumdan önce binada kapsama denemesi yapılır. Cihaz seçiminin tamamı sayaç okuma cihazları sayfasında.
İşletme ve okuma tarafında destek
Nortek Enerji, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan yetkili bir firmadır (yetki belgesi no: 205) ve ISO 9001 kalite yönetim sistemi belgesine sahiptir (belge no Q936647525). GSM, Wi-Fi, USB ve Bluetooth M-Bus master cihazlarıyla RF el terminalinin üreticisiyiz; 5 milyonun üzerinde sayacı okunan konutta edinilmiş saha birikimiyle çalışıyoruz. Cihazlarımızı m-bus.com.tr adresinden inceleyebilirsiniz; uzaktan anlık sayaç okuma için EnerjiPay platformumuzu kullanabilirsiniz.
Binanızda hangi tarafın kablolu, hangi tarafın kablosuz kalacağına keşifte birlikte karar verelim: 0505 059 88 58 · iletişim sayfası
Sık sorulan sorular
wM-Bus sayacın bir yayını kaçarsa o dönem okunamamış mı sayılır?
Hayır. Kablosuz sayaçlar telgrafını tek seferlik değil, belirli aralıklarla tekrar tekrar yayınlar; alıcı bunlardan birini yakaladığında o cihazın endeksi elde edilmiş olur. Dönem okunamamış sayılması için alıcının, yayın aralığı boyunca menzilde hiç bulunmamış olması gerekir.
Kablolu M-Bus hattındaki sayaçların pili biter mi?
Kablolu sistemde haberleşme için ayrı bir pil takvimi tutulmaz; sayaçlar haberleşme anındaki akım ihtiyacını hattan karşılar. Sayacın kendi ölçüm elektroniğinin pili yine de bir gün biter, ancak bu cihazın ömrüyle ilgili bir konudur, hattın işleyişiyle değil.
Aynı binada hem kablolu hem kablosuz sayaç bulunabilir mi?
Bulunabilir ve uygulamada sık karşılaşılır. Bu durumda iki ayrı okuma aracı kullanılır, toplanan veriler paylaştırma tarafında tek listede birleştirilir. İşletmede dikkat edilecek nokta, iki tarafın bakım kalemlerinin ayrı izlenmesidir: kablolu tarafta bağlantı noktaları, kablosuz tarafta pil takvimi ve anahtar listesi.
wM-Bus sayacın şifre anahtarı kaybolursa ne olur?
Sayacın yayını alıcıda görünmeye devam eder ama içeriği çözülemez; cihaz ölçmeyi sürdürse de endeksi okunamaz. Bu yüzden devir teslimde anahtar listesinin sayaç seri numaralarıyla eşleşmiş biçimde teslim alınması, sonradan yaşanabilecek en zor okuma sorununu baştan önler.
Kablolu M-Bus kurulu bir binada sonradan kablosuz cihaza geçilebilir mi?
Geçilebilir, ancak genellikle gerekmez. Kablolu hattın kurulu olması zaten en zor adımın tamamlandığı anlamına gelir. Kablosuz tarafa geçiş çoğunlukla hattın ulaşamadığı yeni bir bölüm eklendiğinde gündeme gelir ve o bölüm için karma kurulum yapılır.
.