Sayacın yanlış ölçtüğünden şüpheleniyorsanız izlenecek yol şikâyet muayenesidir; başvuru cihaz türüne göre farklı makama yapılır.
"Faturam yüksek geldi" ile "cihazım bozuk" iki ayrı iddiadır ve iki ayrı yol izler. Birincisi paylaşım belgesinin incelenmesiyle çözülür; ikincisi cihazın muayeneye alınmasını gerektirir. Bu yazı ikinci yolu anlatıyor.
Şikâyet muayenesi hangi muayene türüdür
3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu beş muayene türü tanımlar ve ölçü aletlerine ilişkin yönetmelikler bu beşliyi aynen tekrar eder: ilk, periyodik, ani, şikâyet ve stok muayenesi. Şikâyet muayenesi bunlardan yalnızca biridir ve diğerlerinden ayıran yanı talep üzerine yapılmasıdır.
Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği genel tanımı verir: ölçü ve ölçü aletlerinin doğru çalışıp çalışmadığının tespit edilmesi için, ölçü aleti sahibi ya da diğer bir kişi veya kuruluşun başvurusu üzerine yapılan muayenedir. Aynı madde iki usul kuralı da koyar: şikâyet konusu olan alet, durumunda hiçbir değişiklik yapılmadan en kısa sürede muayene edilir ve sonuç bir raporla müracaat edene bildirilir; taşınamayacak bir alet ise yerinde muayene edilir.
Periyodik muayene ile karışmaması önemli. Periyodik muayene takvime bağlıdır ve şikâyet olmasa da yapılır; binada nasıl takip edildiğini ısı sayacı muayene takibi sayfamızda anlattık.
Başvurudan önce cihaza dokunulmaz
Cihaz üzerindeki damga ve sıcaklık sensörlerinin mührü bir emniyet tedbiridir; sökülmesi ya da zedelenmesi muayene hakkını fiilen yakar.
Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği, muayene öncesi yapılan duyusal incelemede damganın olmadığı, damgaya müdahale edildiği ya da damgası uygun olduğu hâlde sayaca müdahale edildiği tespit edilen durumlarda sayacın muayenesinin yapılmayacağını söyler. Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği de şikâyet muayenesi için aynı kuralı tekrarlar ve cihazın fiziki bütünlüğü bozulmuşsa da muayeneye devam edilmeyeceğini ekler.
Paylaştırma yönetmeliği ise ölçüm ekipmanına müdahaleyi yalnız arıza ve bakım hâllerinde serbest bırakır. Yani "kendim açıp baktım" cümlesi şikâyetinizi destekleyen değil zayıflatan bir cümledir.
Kalorimetrede başvuru: kim, nereye
Kalorimetre, yani ısı sayacı için rejim Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliğidir. Yönetmelik şikâyet muayenesini, cihazın doğru ölçüp ölçmediğinin anlaşılması için kullanıcının veya başka bir kimsenin yazılı müracaatıyla yapılan muayene olarak tanımlar (m. 10). Müracaatın yazılı olarak servislere yapılacağını da aynı madde söyler. Isı pay ölçerin bu yönetmeliğin kapsamına girdiğini yazılı bir dayanağa oturtamadığımız için pay ölçer için aynı yolu önermiyoruz; pay ölçerli binada şüphe önce belge incelemesiyle ele alınır.
Dilekçenin içeriği yönetmelikte sayılmıştır, dolayısıyla eksik yazılmış bir dilekçe süreci geciktirir. Bulunması gerekenler:
- Müracaatı yapanın adı ve soyadı,
- T.C. kimlik numarası,
- İletişim bilgileri,
- Şikâyete konu sayacın kullanıldığı yerin adres bilgileri.
Buradaki kullanıcı yönetmeliğin kendi tanımıdır ve sıralıdır: bina yönetim kurulu, bina yöneticisi, bina sahibi veya bağımsız bölüm kullanıcısı. Bölgesel ısı dağıtım ve satış şirketi varsa muayeneleri o şirket yaptırır. İşlem servislerde yürür — yani Bakanlıkça yetkilendirilmiş, servis hizmetleri yetki belgesi bulunan iş yerlerinde. Yönetmelik bu işlemlerin yetki belgesi olmayan servis ve kişilerce yapılmasını yasaklar; dolayısıyla cihazı "tanıdık bir tesisatçıya" göstermek muayene sayılmaz. Hangi belgenin cihaza dokunma yetkisi verdiğini ısı sayacı servis yetki belgesi yazısında açıkladık.
Pratik sıra: şüpheyi yazılı olarak yönetime bildirin, yönetim servise yazılı müracaatta bulunsun, müracaat ve cihaz bilgileri kayda geçsin. Yönetim hareket etmiyorsa bağımsız bölüm kullanıcısı da yönetmelikteki kullanıcı sıralamasında yer alır.
Su, elektrik ve gaz sayacında yol farklıdır
Daire girişindeki soğuk su sayacı için aynı kapıyı çalmazsınız. Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği (RG 23/11/2023, 32378) bu üç sayaç için ayrı bir düzen kurar ve kullanıcı ile tüketiciyi birbirinden ayırır: su sayacında kullanıcı, sayacı dağıtım ağında kullanan su idaresidir; tüketici ise suyu kendi kullanımı için alan kişidir.
Yönetmeliğin şikâyet muayenesi maddesine göre tüketici, gerçek kişiyse adı soyadı, T.C. kimlik numarası ve tüketici numarasıyla, tüzel kişiyse adı, varsa ticari unvanı ve tüketici numarasıyla şikâyetini, bulunduğu yerdeki il müdürlüğünü belirterek Bakanlığa ya da kullanıcıya yapar. Bakanlığa yapılan müracaatlar il müdürlüğünce kullanıcıya iletilir. Sonra sayacı yerinden söküp ilgili servise getirme ve il müdürlüğüne muayene müracaatında bulunma işi kullanıcıya düşer.
Bu sayfada bir istisna var ve merkezi sistemli binalar için önemli: aynı yönetmelik sıcak su hattındaki sayaçları kapsamının dışında tutar. Daire içindeki sıcak su sayacınız bu rejimin dışındadır; sıcak su tarafının nasıl işlediğini sıcak su sayacı okuma sayfamızda anlattık.
Su, elektrik ve gaz sayacında şikâyette hata sınırı iki kat
Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği şu kuralı koyar: sayaçların şikâyet muayenesinde, ekinde belirtilen maksimum izin verilebilir hata değerlerinin iki katı uygulanır.
Bu kural, küçük bir sapmanın şikâyet muayenesinde uygunsuzluk sayılmayabileceği anlamına gelir. Dolayısıyla küçük sapma beklentisiyle yapılan başvuru sonuç vermeyebilir; başvuruyu anlamlı kılan şey belirgin bir tutarsızlıktır. Bu kural Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliğine aittir; kalorimetre kendi yönetmeliğinin ekindeki hükümlere göre muayene edilir.
Somut gerekçe kuralı kime işler
Elektrik, Su ve Gaz Sayaçları Muayene Yönetmeliği iki sınır daha koyar ve ikisi de yönetmelikteki anlamıyla kullanıcıya, yani su idaresine ya da dağıtım şirketine hitap eder. Birincisi: kullanıcı, periyodik muayene süresi dolmuş sayaç için şikâyet muayenesi isteyemez; o cihazın yolu değiştirilmesidir. İkincisi: süresi dolmamış bir sayaç için kullanıcının şikâyet muayenesi isteyebilmesi, sayacın doğru ölçmediğine dair somut gerekçelerin başvuruda yazılmasına bağlıdır.
Tüketicinin başvurusu için yönetmelikte böyle bir şart yazılı değildir; Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliği de şikâyet dilekçesinde gerekçe aramaz. Yine de kanaate değil kayda dayanan başvuru, servisin ve yönetimin işini kolaylaştırır. İşe yarayan kayıt türleri:
- Dönemler arası endeks kayıtları — kullanım alışkanlığı değişmediği hâlde tüketimin sıçraması veya çökmesi. Kendi okumanızı nasıl alıp kaydedeceğinizi pay sayacı okuma rehberinde gösterdik.
- Cihaz kapalıyken veya daire boşken artan endeks.
- Ekranda süregelen uyarı göstergesi ya da boş ekran. Bu belirtilerin ne anlattığını arıza ve pil değişimi yazısında ele aldık.
- Benzer büyüklükte ve benzer konumdaki bağımsız bölümlerle arasında açıklanamayan fark.
- Sensör veya bağlantıda gözle görülür bozulma — dokunmadan fotoğraflayın.
Sonuç ne olursa ne olur
Kalorimetrede muayene sonucu izin verilen hatanın dışına çıkarsa sayaca kanuni işlem yapılmaz; cihaz tamir, bakım ve ayar için ayrılır. Ayarı bozuk çıkan cihazın tip onay değişikliği gerektirip gerektirmemesine göre izleyeceği yol da yönetmelikte ayrıca düzenlenmiştir. Su, elektrik ve gaz sayaçlarında ise damgası iptal edilen sayaç, tamir ve ayardan sonra yeniden ilk muayeneye girer.
Masraf tarafında su, elektrik ve gaz sayaçları için ölçüt nettir: cihaz hatalı çıkarsa kontrol bedeli ve sökme takma ücreti tüketiciye yansıtılmaz, doğru çıkarsa yansıtılır. Tutarlar idareye ve tarifeye göre değiştiği için bu sayfada rakam vermiyoruz. Muayene ve değişim masraflarının genel dağılımını su sayacı bedelleri yazısında ele aldık.
Su, elektrik ve gaz sayacında raporu il müdürlüğü tanzim eder ve tüketiciye ulaştırılmak üzere idareye gönderir. Kalorimetrede raporu servis düzenler ve bir nüshasını müracaat sahibine gönderir. Raporu mutlaka isteyin ve saklayın; sonraki itirazlarda elinizdeki en güçlü belge odur.
Cihaz değil belge şüpheliyse
Şikâyetiniz cihazın ölçümüyle ilgili değil de gelen tutarın nasıl hesaplandığıyla ilgiliyse şikâyet muayenesi doğru araç değildir. O durumda paylaşım belgesindeki endeksler, alanlar ve oranlar incelenir; belgenin nasıl okunacağı ve yönetime yazılı itirazın nasıl verileceği ısı paylaşım faturasına itiraz yazımızın konusudur. Kalibrasyon belgesi gösterilerek yapılan tartışmalar içinse kalibrasyon ile periyodik muayene farkına bakın.
Binanızdaki ısı sayaçlarının envanterini, damga yıllarını ve periyodik muayene takvimini takip ediyor, periyodik muayene başvurusunu bina adına yapıyoruz. Cihazlarımızı m-bus.com.tr adresinden inceleyebilirsiniz; uzaktan anlık sayaç okuma için EnerjiPay platformumuzu kullanabilirsiniz. Süreci konuşmak için 0505 059 88 58.
Sıkça sorulan sorular
Şikâyet muayenesi başvurusunu daire sakini kendisi yapabilir mi?
Yapabilir. Isı sayaçlarında yönetmelik yazılı müracaatı kullanıcıya veya başka bir kimseye açık tutar; bağımsız bölüm kullanıcısı da yönetmelikteki kullanıcı sıralamasında yer alır. Su, elektrik ve gaz sayaçlarında ise tüketici şikâyetini il müdürlüğünü belirterek Bakanlığa ya da idareye yapar.
Şikâyet muayenesi ile periyodik muayene arasındaki fark nedir?
Periyodik muayene belirli sürelerde yapılan genel muayenedir ve şikâyet olmasa da yapılır. Şikâyet muayenesi ise cihazın doğru ölçüp ölçmediğini anlamak için başvuru üzerine yapılır. Su, elektrik ve gaz sayaçlarında yönetmelik, periyodik muayene süresi dolmuş sayaç için idarenin şikâyet muayenesi isteyemeyeceğini ayrıca düzenler.
Başvurmadan önce sayacı söküp kontrol ettirebilir miyim?
Hayır. Damganın veya mührün bulunmadığı, bunlara ya da sayaca müdahale edildiği tespit edilirse muayene yapılmaz. Paylaştırma yönetmeliği de ölçüm ekipmanına müdahaleyi yalnız arıza ve bakım hâllerinde serbest bırakır. Cihaza dokunmak şikâyetinizi güçlendirmez, muayene imkânını ortadan kaldırır.
Şikâyet muayenesinde hangi hata payı uygulanıyor?
Elektrik, su ve gaz sayaçlarında yönetmelik, şikâyet muayenesinde ekinde belirtilen maksimum izin verilebilir hata değerlerinin iki katının uygulanacağını düzenler. Kalorimetre ise Isı Sayaçları Muayene Yönetmeliğinin ekindeki hükümlere göre muayene edilir.
Somut gerekçe şartı daire sakinine de uygulanır mı?
Elektrik, su ve gaz sayaçlarında bu şart yönetmelikte kullanıcı, yani idare için yazılmıştır; tüketicinin başvurusu için böyle bir şart yazılı değildir. Yine de dönemler arası endeks farkları, daire boşken artan endeks ve ekrandaki süregelen uyarı gibi kayıtlar başvuruyu güçlendirir.
Muayene sonucu cihazın doğru çalıştığını gösterirse ne olur?
Cihaz kullanımda kalır. Elektrik, su ve gaz sayaçlarında yönetmelik, sayacın hata sınırları içinde çalıştığının tespiti hâlinde sayaç kontrol bedeli veya sökme takma ücretinin alınacağını; sınırlar dışında çalıştığının tespiti hâlinde alınmayacağını düzenler.
.